Từ con chim thứ hai trở đi, có một thứ thay đổi về chất: rủi ro không cộng thêm mà nhân lên. Một vấn đề ở một con trở thành vấn đề của cả đàn, và một sai sót trong quy trình lan ra mọi lồng.
Việc quan trọng nhất: cách ly chim mới
Đây là biện pháp phòng bệnh có giá trị cao nhất trong toàn bộ việc nuôi chim, và cũng là biện pháp bị bỏ qua nhiều nhất.
Chim mới mua nuôi riêng ít nhất hai tuần, ở phòng khác nếu được, với cóng riêng và dụng cụ riêng.
Vì sao hai tuần: phần lớn thứ đáng lo — mạt, ký sinh đường ruột, nhiễm hô hấp — sẽ lộ ra trong khoảng đó. Một con chim trông khoẻ ở cửa hàng có thể đang ủ bệnh, và cửa hàng chim là nơi tập trung chim từ nhiều nguồn.
Rửa tay giữa hai khu. Nghe quá cẩn thận, nhưng đây là đường lây phổ biến, và nó miễn phí.
Chăm đàn cũ trước, chim mới sau. Thứ tự này quan trọng: làm ngược lại là mang mầm từ chim mới sang đàn cũ trên tay bạn.
Bố trí lồng
Đừng treo sát nhau. Lồng chạm nhau cho phép chim mổ qua nan, và cho mạt bò từ lồng này sang lồng kia. Chừa khoảng cách.
Treo cùng độ cao. Lồng thấp hơn khiến con chim trong đó luôn ở thế bị nhìn xuống, và nó không xuống căng thẳng được.
Ngang tầm mắt người trở lên.
Cân nhắc hướng nhìn, xem mục dưới.
Loài nào không được nhìn thấy nhau
Đây là chỗ khác biệt lớn nhất giữa các loài, và làm sai thì cả hai con cùng hỏng.
Họa mi — hai con trống nhìn thấy nhau sẽ kè nhau cả ngày cho tới khi cả hai kiệt sức và sứt trán. Phải có vách chắn tầm nhìn. Nghe được nhau thì tốt.
Chích chòe than — tương tự, tuy nhẹ hơn.
Chào mào và vành khuyên — ngược lại. Treo gần nhau thường làm cả hai dạn hơn và hót nhiều hơn, và một con bổi học ăn cám bằng cách nhìn con đã thuần.
Cu gáy — nghe được tiếng con khác thì gáy đều hơn.
Quy tắc rút gọn: loài giữ lãnh thổ mạnh thì chắn tầm nhìn, loài sống bầy thì để nhìn thấy nhau.
Quy trình hằng ngày khi có nhiều lồng
Thứ tự cố định giúp không bỏ sót:
- Chim đang ốm hoặc đang cách ly làm SAU CÙNG
- Thay nước toàn bộ trước
- Cám và hoa quả
- Dọn đáy
- Rửa tay, rồi mới sang khu cách ly
Dụng cụ dọn nên có bộ riêng cho khu cách ly. Một cái bàn chải dùng chung giữa hai khu là đủ để xoá tác dụng của cả quy trình.
Vệ sinh ở quy mô nhiều lồng
Lịch dọn vẫn như một lồng, nhưng có hai thứ thay đổi:
Mạt lan giữa các lồng treo gần nhau. Nếu phát hiện ở một lồng, xử lý toàn bộ khu đó chứ không chỉ lồng có chim bị. Mạt sống trong khe gỗ và trong móc treo, không sống trên chim cả ngày.
Chỗ treo cũng phải dọn — móc, tường sát lồng, mặt kệ.
Khi một con ốm
Tách ngay sang khu riêng. Hai lý do, và lý do thứ hai ít người nghĩ tới:
- Tránh lây
- Để bạn nhìn được đúng phân của con chim đó. Trong một khu nhiều lồng, không ai biết bãi phân bất thường là của con nào — mà phân là thứ có giá trị chẩn đoán cao nhất.
Bao nhiêu con là quá nhiều
Câu trả lời thực tế không phải một con số mà là một câu hỏi: bạn có làm được đủ quy trình mỗi ngày không.
Thay nước hằng ngày, dọn đáy hằng ngày, rửa cóng hằng tuần, cạo cầu hằng tuần, tháo rửa hằng tháng — nhân với số lồng. Đến lúc bạn bắt đầu bỏ bớt bước nào đó thì bạn đã vượt quá số lồng chăm nổi, và hậu quả sẽ hiện ra ở lồng nào bị bỏ qua nhiều nhất.
Thêm một lồng thứ hai dự phòng vào danh sách nữa — nó dùng cho cách ly, và bạn sẽ cần nó vào đúng lúc không kịp đi mua.