Chào mào ngoài tự nhiên ăn quả chín, ăn côn trùng, ăn mật hoa và ăn cả nụ non. Không có thứ nào giống một cóng cám khô. Nên khi nuôi lồng, cám là nền, không phải toàn bộ khẩu phần — và phần lớn vấn đề về màu lông, về giọng, về sức khoẻ đường ruột đều bắt nguồn từ chỗ người nuôi coi cám là đủ.
Ba phần của khẩu phần
Cám — nền, có mặt trong lồng cả ngày.
Hoa quả — phần quan trọng nhất mà nhiều người cho ít nhất. Chuối chín, đu đủ, xoài chín, cà chua, dưa hấu, quả sung. Đây là nguồn nước, đường và sắc tố tự nhiên.
Côn trùng — sâu quy, dế, cào cào. Nguồn đạm động vật. Đặc biệt cần khi chim thay lông, khi chim non, và khi chim đang nuôi con.
Một con chào mào chỉ ăn cám trong thời gian dài thường vẫn sống, nhưng lông xỉn, hay bị rối tiêu hoá, và ít lửa.
Đọc bao cám
Cám chim trên thị trường Việt Nam khác nhau rất nhiều, và bao bì thường ghi ít. Vài thứ nên nhìn:
Thành phần đứng đầu danh sách. Thứ ghi trước là thứ nhiều nhất. Cám tốt cho chào mào thường có bột đậu, bột ngô, trứng, bột tôm hoặc bột cá, và một phần bột hoa quả.
Mức đạm. Cao không phải luôn tốt. Đạm cao hợp cho giai đoạn thay lông và cho chim non; dùng quanh năm ở chim trưởng thành ít vận động thì thừa. Nhiều người nuôi giữ hai loại cám và đổi theo giai đoạn.
Ngày sản xuất và hạn. Cám có dầu, và dầu ôi. Bao càng lớn càng rẻ, nhưng bao lớn mở ra dùng ba tháng ở khí hậu nóng ẩm thì phần cuối bao đã hỏng.
Có phẩm màu rực rỡ hay không. Cám màu đỏ cam chói thường có phẩm màu. Không phải cứ có màu là xấu, nhưng màu không làm chim khoẻ hơn, và nó làm bạn khó đọc màu phân.
Bảo quản
Đây là chỗ tiết kiệm sai. Mua bao vừa dùng trong bốn đến sáu tuần, đựng trong hộp kín, để chỗ mát, không để cạnh bếp và không để dưới nắng.
Ngửi trước khi đổ vào cóng. Cám tốt thơm mùi hạt rang; cám hỏng hăng, chua, hoặc có mùi mốc nhẹ. Nếu ngờ ngợ thì bỏ — một bao cám rẻ hơn một con chim ốm.
Đổi cám: bảy ngày, không phải một ngày
Đổi cám đột ngột là nguyên nhân rối tiêu hoá phổ biến nhất ở chim cảnh nuôi lồng. Nó cũng là nguyên nhân dễ tránh nhất.
Cách làm: trộn cám cũ với cám mới, mỗi ngày tăng phần cám mới lên một chút, trong khoảng một tuần. Ngày đầu chủ yếu vẫn là cám cũ; đến cuối tuần thì gần như toàn cám mới.
Trong tuần đó, theo dõi phân. Nếu phân loãng ra thì dừng lại ở tỉ lệ hôm trước thêm vài ngày rồi mới đi tiếp.
Quy tắc này áp dụng cả khi đổi sang cùng một hãng nhưng mẻ khác, nếu chim vốn nhạy.
Hoa quả cho thế nào
Cắt miếng vừa, cắm hoặc kẹp vào nan lồng thay vì để dưới đáy. Chim ăn sạch hơn và bạn đỡ phải dọn.
Lấy ra sau vài tiếng trong ngày nóng. Hoa quả lên men trong lồng là nguồn rối tiêu hoá và là chỗ ruồi giấm sinh sôi.
Rửa kỹ. Vỏ quả mua ngoài chợ có thể còn dư lượng thuốc, và chim ăn lượng nhỏ so với thể trọng rất bé.
Côn trùng: bao nhiêu là vừa
Sâu quy nhiều đạm và nhiều mỡ. Cho vài con mỗi ngày là hợp lý với chim trưởng thành; cho hàng chục con mỗi ngày trong thời gian dài thì chim béo và nóng.
Tăng lượng trong ba giai đoạn: thay lông, nuôi con, và chim mới về đang tập cám.
Sâu nuôi ở nhà thì cho ăn cám sạch, rau tươi, và bỏ đi phần cám dưới đáy khi đã ẩm mốc. Con sâu ăn gì thì chim ăn cái đó.
Nước
Thay mỗi ngày. Cóng nước là nơi nhận cám bay, phân, và bụi lông; nước trong nhìn không có nghĩa là nước sạch. Rửa cóng bằng nước nóng mỗi vài ngày, không chỉ tráng.