Vành khuyên và chào mào đều là chim cảnh phổ biến ở Việt Nam, đều ăn quả, đều nuôi lồng. Nhưng người quen nuôi chào mào chuyển sang khuyên hay mất chim trong tháng đầu, vì bốn khác biệt dưới đây không nhỏ như trông có vẻ.
Một — kích thước, và hệ quả của nó
Vành khuyên nhẹ hơn chào mào nhiều lần. Con vật càng nhỏ thì tỉ lệ diện tích trên khối lượng càng lớn, nghĩa là nó mất nhiệt nhanh hơn, đốt năng lượng nhanh hơn, và gần như không có dự trữ.
Hệ quả thực tế:
- Chào mào bỏ ăn một ngày thì gầy. Khuyên bỏ ăn một ngày có thể chết.
- Khuyên bị lạnh, bị ướt, hoặc bị stress nặng suy sụp nhanh hơn nhiều.
- Không có chuyện "để mai xem sao" với một con khuyên đang ủ rũ.
Đây là khác biệt quan trọng nhất, và nó chi phối mọi thứ còn lại.
Hai — thức ăn
Chào mào ăn quả và côn trùng. Khuyên ăn quả, côn trùng, và mật hoa. Lưỡi nó có cấu tạo để hút, và trong tự nhiên phần đường từ mật là một phần thật của khẩu phần.
Người nuôi thường đáp ứng phần này bằng một cóng nước đường loãng hoặc mật ong pha rất loãng, đặt riêng. Vài điểm cần lưu ý:
- pha loãng, không phải nước ngọt đặc
- thay hằng ngày, vì nước đường lên men rất nhanh trong khí hậu nóng
- đây là phần bổ sung, không thay được cám và côn trùng
Cám cho khuyên cũng khác: hạt phải mịn hơn so với cám chào mào, vì mỏ nó nhỏ. Cám hạt to thì chim bới ra ngoài chứ không ăn được, và bạn sẽ thấy cóng vơi mà chim vẫn gầy.
Côn trùng thì quan trọng hơn với khuyên: sâu nhỏ, dế nhỏ, kiến cánh. Cắt nhỏ.
Ba — lồng
Lồng khuyên nhỏ hơn và nan dày hơn — khoảng cách giữa các nan phải đủ hẹp để chim không lách đầu qua. Đây không phải chuyện thẩm mỹ: khuyên chui đầu qua nan lồng chào mào là tai nạn có thật.
Cầu đậu cũng nhỏ hơn tương ứng. Cầu cỡ dùng cho chào mào thì chân khuyên không quắp được, phải đứng dạng, và về lâu dài sinh vấn đề ở chân.
Lồng nhỏ có một mặt trái: chim hoảng trong lồng nhỏ va vào nan nhiều hơn. Nên với khuyên, chuyện trùm áo lồng trong giai đoạn đầu càng quan trọng.
Bốn — tính khí
Khuyên nhát hơn và phản ứng mạnh hơn với chuyển động đột ngột. Nó cũng hồi phục chậm hơn sau một lần hoảng.
Nhưng đổi lại, khuyên thuần nhanh hơn khi được nuôi đúng cách, và nó là loài chịu được sống gần người tốt. Nhiều con sau vài tháng đã ăn sâu từ tay.
Khuyên cũng là loài sống bầy trong tự nhiên. Nuôi hai lồng treo gần nhau thường làm cả hai con dạn hơn và hót nhiều hơn so với nuôi một con lẻ.
Tắm
Khuyên thích tắm và tắm nhiều. Khay nước phải rất nông — chỉ ngập tới quãng khớp chân.
Điểm cần cẩn thận: chim nhỏ ướt lạnh rất nhanh. Chỉ tắm vào buổi sáng có nắng, và đảm bảo chim khô hẳn trước trưa. Không tắm ngày lạnh, không tắm chiều muộn.
Giọng và chuyện "líu"
Người chơi khuyên đánh giá con chim qua giọng líu — chuỗi âm dài, nhiều đoạn, chứ không phải tiếng gọi ngắn. Chim líu là chim đã căng, đã đủ thời gian, và thường là chim trống.
Không có cách rút ngắn nào đáng tin. Những thứ thật sự làm chim líu là: đủ thức ăn, đủ nắng, ngủ đủ trong bóng tối, và môi trường ổn định trong nhiều tháng. Ép bằng thức ăn nóng hoặc bằng thuốc thường đổi lấy một đợt căng ngắn và một con chim hỏng sau đó.
Tóm lại cho người đang cân nhắc
Khuyên phù hợp nếu bạn ở nhà thường xuyên, chăm được hằng ngày, và thích một con chim nhỏ dạn người. Nó không phù hợp nếu bạn hay đi vắng vài ngày — sai số cho phép nhỏ hơn nhiều so với chào mào.