Cu gáy khác gần như mọi loài chim cảnh phổ biến khác ở Việt Nam ở một điểm gốc: nó ăn hạt, không ăn quả và không ăn côn trùng làm chính. Từ điểm đó kéo theo một loạt khác biệt mà người quen nuôi chào mào hay áp nhầm.
Ăn hạt nghĩa là gì
Chim ăn hạt không nhai. Nó nuốt hạt nguyên, hạt xuống diều để ngâm mềm, rồi xuống mề — một túi cơ dày — và bị nghiền ở đó.
Cái mề nghiền được là nhờ sỏi nhỏ mà con chim nuốt vào. Không có sỏi thì hạt không được nghiền đủ, và chim tiêu hoá kém dù ăn nhiều.
Nên trong lồng cu gáy luôn phải có một cóng nhỏ đựng sỏi mịn hoặc cát hạt to, cùng với vỏ sò nghiền hoặc nang mực để bổ sung canxi. Đây là thứ người nuôi chào mào không quen nghĩ tới, vì chim ăn quả không cần.
Thức ăn
Nền là hạt: thóc, kê, đậu xanh, hạt kê vàng, hạt cải. Mỗi người nuôi có công thức riêng, nhưng nguyên tắc chung là hỗn hợp nhiều loại chứ không một loại duy nhất — chim sẽ chọn thứ nó thích và bỏ lại phần còn lại, nên trộn nhiều loại giúp nó không thiếu chất.
Một điểm hay bị bỏ qua: vỏ trấu ở lại trong cóng. Cu gáy bóc vỏ và nhả ra tại chỗ, nên cóng nhìn có vẻ còn đầy trong khi bên dưới chỉ toàn vỏ. Phải thổi hoặc sàng vỏ mỗi ngày, nếu không thì chim đói trước một cái cóng đầy.
Bổ sung thêm rau xanh — xà lách, rau muống, cải — vài lần mỗi tuần.
Uống nước
Cu gáy và họ hàng bồ câu uống nước theo cách hiếm trong thế giới chim: chúng nhúng mỏ và hút liên tục, thay vì ngậm rồi ngửa cổ nuốt như phần lớn loài khác.
Nghĩa là cóng nước phải đủ sâu để nhúng được mỏ. Một khay nước rất nông kiểu dùng cho khuyên thì cu gáy uống rất vất vả.
Cũng vì nó nhúng cả mỏ vào, nước bẩn nhanh hơn. Thay hằng ngày.
Lồng
Cu gáy nặng và ít nhảy nhót hơn chào mào; nó đi lại và đứng nhiều hơn là chuyền cành. Lồng vì thế nên rộng theo bề ngang hơn là cao, và cầu đậu phải to hơn — chân cu gáy lớn, cầu nhỏ thì nó không đứng vững.
Cu gáy cũng dễ bị vấn đề ở bàn chân hơn nếu cầu nhẵn và cứng, vì trọng lượng lớn hơn. Cành cây tự nhiên có tiết diện thay đổi là lựa chọn tốt.
Đáy lồng: cu gáy hay xuống đáy, nên đáy phải sạch và khô. Đây là loài mà việc dọn đáy hằng ngày quan trọng hơn hẳn so với chim chuyền cành suốt ngày.
Giọng gáy
Cái người ta nuôi cu gáy để nghe là giọng gáy — tiếng trầm, lặp lại theo nhịp, khác hẳn tiếng hót líu lo của chào mào hay khuyên.
Người chơi phân biệt nhiều kiểu giọng và đặt tên riêng cho từng kiểu. Cái đó thuộc về thẩm mỹ của giới chơi và không có chuẩn kỹ thuật; chỗ đáng nói ở đây là những gì thật sự làm chim gáy đều:
- đủ tuổi — chim non không gáy, và không có cách ép
- ổn định chỗ ở — chim mới chuyển chỗ thường im vài tuần
- đủ nắng và đủ ngủ tối
- có chim khác trong tầm nghe — cu gáy phản ứng với tiếng của con khác
Chim mới mua về im lặng vài tuần là chuyện bình thường, không phải dấu hiệu bạn mua nhầm.
Tắm và nắng
Cu gáy tắm nước bình thường, và nhiều con còn thích tắm cát — nằm sục trong khay cát khô. Cả hai đều nên có.
Phơi nắng sớm như các loài khác, có bóng râm để chim tự chọn, và không phơi nắng gắt.
Điểm cuối: đây là loài chậm
Cu gáy không phải loài cho phản hồi nhanh. Nó ít biểu cảm hơn chào mào, ít vận động hơn khuyên, và mất nhiều tháng mới ổn định ở chỗ mới. Nếu bạn thích một con chim đáp lại mình mỗi ngày thì đây không phải lựa chọn; nếu bạn thích một tiếng gáy trầm đều vào buổi sáng thì nó rất đáng.