Chích chòe than là loài phổ biến ở sân vườn khắp Việt Nam, dễ nhận ra vì bộ lông đen trắng và cái đuôi dựng đứng. Nuôi lồng thì nó là một trong những loài hót phong phú nhất — nó bắt chước, nó ghép, và một con chim tốt có thể hót rất lâu không lặp.
Nhưng nó cũng là loài mà một sai lầm về thức ăn phổ biến đến mức gần như thành mặc định.
Nó là chim ăn côn trùng
Ngoài tự nhiên, chích chòe than kiếm ăn dưới đất: sâu, giun, dế, gián đất, kiến, nhện. Quả và hạt gần như không có trong khẩu phần.
Nghĩa là cám — dù là cám tốt — chỉ đóng vai trò nền phụ. Con chim nuôi chỉ bằng cám thường vẫn sống, nhưng:
- lông xỉn và hay xơ
- ít hót, giọng ngắn và đơn điệu
- hay có vấn đề tiêu hoá
- thay lông kéo dài, lai rai
Lượng côn trùng cần cho một con chích chòe than nhiều hơn hẳn so với chào mào. Đây là loài mà nếu bạn không nuôi được sâu hoặc không mua được sâu đều đặn thì nên cân nhắc nuôi loài khác.
Nguồn thường dùng: sâu quy, dế, cào cào, và trứng kiến khi có. Nuôi sâu ở nhà là cách rẻ và chủ động nhất, và nó cũng là cách bạn kiểm soát được con sâu đã ăn gì.
Cám
Vẫn cần, làm nền. Chọn cám dành cho chim ăn sâu, có tỉ lệ đạm động vật cao — bột tôm, bột cá, trứng. Cám dành cho chim ăn quả không hợp.
Trộn cám với sâu nghiền hoặc với trứng luộc nghiền là cách nhiều người dùng để chim quen ăn cám.
Lồng
Cái đuôi dài là ràng buộc chính. Lồng phải đủ cao để khi chim đậu ở cầu trên, đuôi không chạm đáy và không cọ vào nan. Đuôi cọ liên tục thì gãy, xơ, và bộ lông đuôi hỏng là thứ mất cả một mùa thay lông mới có lại.
Cầu đặt sao cho có khoảng trống bên dưới. Đừng nhét quá nhiều cầu — chích chòe than chuyền nhiều, và lồng chật cầu thì đuôi va liên tục.
Đáy lồng nên sạch và có chỗ cho chim xuống, vì đây là loài quen kiếm ăn dưới đất. Nhiều người rải vài con sâu xuống đáy để chim có việc làm.
Tắm và nắng
Tắm nhiều, thích tắm. Khay rộng, nước nông, buổi sáng. Đây là loài mà thiếu tắm hiện lên trên bộ lông rất nhanh.
Phơi nắng sớm, có bóng râm, như mọi loài khác.
Tập hót
Chích chòe than học giọng. Con chim non hoặc chim mới lớn tiếp xúc với giọng nào thì lớn lên hót thứ đó — kể cả tiếng còi xe và tiếng chim khác.
Người chơi thường cho chim nghe giọng của một con chim mẫu, trực tiếp hoặc qua ghi âm. Vài điều đáng lưu ý:
- Mở vừa phải, không mở cả ngày. Tiếng phát liên tục làm chim quen tới mức thôi phản ứng, và nó cũng không có khoảng lặng để tập.
- Giai đoạn học hiệu quả nhất là khi chim còn trẻ. Chim già đã định giọng thì rất khó đổi.
- Chim học cả những thứ bạn không muốn. Nếu lồng treo cạnh chuông cửa hoặc cạnh còi báo, đừng ngạc nhiên khi nghe lại nó từ con chim.
Hai con trống
Giống họa mi, hai con chích chòe than trống nhìn thấy nhau sẽ kè. Treo cách xa hoặc chắn tầm nhìn. Nghe được nhau thì có ích cho việc kích hót.
Vấn đề hay gặp
Đuôi gãy hoặc xơ — lồng thấp, hoặc chim hoảng va nan. Đổi lồng cao hơn, giảm nguồn làm chim hoảng.
Chim gầy dù ăn cám đầy — gần như luôn là thiếu côn trùng.
Chim im lâu sau khi mua — bình thường trong vài tuần, nhất là chim đã trưởng thành đổi chỗ.
Ké chân — loài này hay xuống đáy nên đáy bẩn ảnh hưởng nhiều hơn. Giữ đáy khô và sạch, dùng cầu cành tự nhiên.